Արաբական արշավանքների շրջանի հայկական ճարտարապետություն

Արուճի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին կառուցվել է 666 թ. Գրիգոր Մամիկոնյան իշխանի կողմից՝ Արագածոտնի մարզի Արուճ գյուղում։ Կառուցման ժամանակը համընկնում է արաբական արշավանքների դժվարին շրջանի հետ, ինչը եկեղեցին դարձնում է այդ բուռն ժամանակների կարևոր ճարտարապետական վկայությունը։

Ճարտարապետություն

Եկեղեցին կառուցված է եռանավ բազիլիկայի հատակագծով և ունի ուշագրավ ներքին տարածություն։ Շենքի ծավալները և հարդարանքը ցույց են տալիս 7-րդ դարի հայկական ճարտարապետության հասուն ոճը, որն արդեն ձևավորել էր իր ինքնուրույն լեզուն։ Եկեղեցու կողքին հայտնաբերվել են Գրիգոր Մամիկոնյանի պալատի մնացորդներ, ինչը ցույց է տալիս, որ Արուճը 7-րդ դարում եղել է կարևոր իշխանական կենտրոն։

Վիճակը և վերականգնումը

Դարերի ընթացքում եկեղեցին մասամբ ավերվել է, սակայն հիմնական կառույցը պահպանվել է և կատարվել են մասնակի վերականգնողական աշխատանքներ։ Ներսից կարելի է տեսնել բարձր կամարները, պատերի հնագույն քարերը և ժամանակի կնիքը կրող ճարտարապետական մանրամասները։

Այսօր

Արուճի եկեղեցին Արագածոտնի մարզի ճամփորդական երթուղիների մաս է կազմում և հաճախ այցելում են Հովհաննավանք կամ Սաղմոսավանք ճանապարհին։ Հանգիստ, քիչ զբոսաշրջված վայր է, որտեղ կարելի է զգալ ուղղակի կապ 7-րդ դարի Հայաստանի հետ։