4–7-րդ դարերի ավանդույթ և XVII դարի եկեղեցի

Խոր Վիրապը գտնվում է հին Արտաշատի մոտ, Արարատի սնարների տակ, և կապված է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի մասին հայտնի ավանդության հետ․ այստեղ նա մոտ 13 տարի պահվել է «խոր վիրապի»՝ խոր փոսի մեջ, մինչև Տրդատ Գ թագավորը բժշկվել է և 301 թ․ Հայաստանը դարձել է առաջին քրիստոնյա երկիրը։

4–5-րդ դարերում այստեղ արդեն հիշատակվում է փոքր քրիստոնեական եկեղեցի, իսկ 642 թ․ Ներսես Գ Շինարար կաթողիկոսի օրոք կառուցվել է Սուրբ Գևորգ մատուռը։

Ներկայիս վանական համալիրը ձևավորվել է XVII դարում, երբ կառուցվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, վանական խցերն ու պարիսպները, և այսօր այն Հայաստանի ամենահայտնի ուխտավայրերից է Արարատի տեսարանով։