Ախուրյանի ափին, Գյումրիի մոտ

Մարմաշենի վանքը գտնվում է Շիրակի մարզում՝ Ախուրյան գետի ձախ ափին, Գյումրիից մոտ 10 կիլոմետր հեռու։ Վանքը կառուցված է գետի ձորի եզրին, ուր ձևավորված բնական տեռասը հիանալի ֆոն է ստեղծում քարե կառույցների համար։

Հիմնադրում և Բագրատունիներ

Վանքի կառուցումն սկսվել է 988 թ. Բագրատունի թագավոր Գագիկ Ա-ի օրոք, և ձևավորվել է 10–11-րդ դարերում։ Գլխավոր եկեղեցին՝ Սուրբ Ստեփանոս Նախավկան, կառուցվել է Բագրատունյաց ժամանակաշրջանի ճարտարապետական ոճին բնորոշ ձևով՝ ցայտուն խաչաձև-գմբեթավոր հատակագծով։

Ճարտարապետություն

Համալիրն ունի երեք եկեղեցի, տապանատուն և ավերված կից շինությունների հետքեր։ Քարերի փորագրությունները, կամարների ձևաբանությունը և բեմի ու խորանի մանրամասները ցույց են տալիս Բագրատունյաց ճարտարապետության հասուն ոճը։

Այսօր

Մարմաշենը հաճախ մտնում է Գյումրի–Հարիճ–Մարմաշեն երթուղու մեջ և ճանաչված է Շիրակի ամենագեղեցիկ վանքերից մեկի կարգավիճակով։ Ախուրյանի կիրճի տեսարանը, հատկապես բերքահավաքի ժամանակ, ոչ մի տեղ չի կրկնվում Հայաստանում։