Վայր և գտնվելը

Ութանկյուն եկեղեցու մնացորդները հայտնաբերվել են հին Արտաշատի՝ Արտաքսատի տարածքում, որը հելլենիստական շրջանում և վաղ քրիստոնեական դարերում եղել է Հայաստանի մայրաքաղաքներից մեկը։ Եկեղեցին գտնվել է բլրի լանջին և զբաղեցնում է շուրջ 1000 մ² մակերես։

Թվագրում և նշանակություն

Շինության փայտե մնացորդների ռադիոկարբոնային ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ եկեղեցին կառուցվել է 4-րդ դարի առաջին կեսին, ինչը այն դարձնում է Հայաստանի ամենավաղ հնագիտական կերպով փաստագրված եկեղեցիներից մեկը։

Խաչաձև երկարացումներով ութանկյուն հատակագիծը բնորոշ է վաղ քրիստոնեական հիշատակի կամ սրբության համար կառուցված կոթողներին, ինչի պատճառով ենթադրվում է, որ այստեղ կարող էր լինել որևէ նահատակված սրբի շիրիմ։

Ճարտարապետական առանձնահատկություններ

Եկեղեցու ութանկյուն մասը մոտ 30 մ տրամագիծ ունի, կառուցված է տեղական քարից և կրաշաղախից, ներսում ունի պարզ վրադիր հատակ և տեռակոտե սալիկներ։

Վաղ քրիստոնեության հետքը Հայաստանում

Արտաշատի ութանկյուն եկեղեցին կարևոր ապացույց է, որ քրիստոնեական պաշտամունքն արդեն 4-րդ դարի սկզբին ամուր տեղ էր գտել Հայաստանի մայրաքաղաքներից մեկում և կապում է Հայաստանը Արևելյան Միջերկրականի եկեղեցական ավանդույթների հետ։